Used to
Oʻtmishdagi odat va holat
Yasalishi
Tasdiq
S
She used to play the violin.U skripka chalardi.
Inkor
S
She did not use to play the violin.U skripka chalmasdi.
Savol
Did
Did she use to play the violin?U skripka chalarmidi?
Used to nima?
used to oʻtmishda muntazam boʻlgan, hozir esa toʻxtagan narsani bildiradi. Har bir gapda bitta yashirin xabar bor: endi bunday emas. Oʻzbek tilidagi -ardi va ilgari soʻziga toʻgʻri keladi.
Uch shakl
Konstruksiya shaxsga qarab oʻzgarmaydi: I, he, they — hammasi bir xil. Inkor va savolda esa did yordamchisi paydo boʻladi.
| Shakl | Tuzilishi | Namuna |
|---|---|---|
| tasdiq | used to + Vinf | I used to live |
| inkor | did not use to (didn't use to) + Vinf | I didn't use to live |
| savol | Did ... use to + Vinf? | Did you use to live? |
I used to live in a small village.Men kichik qishloqda yashardim.
She used to play the violin.U skripka chalardi.
Inkor va savol
did oʻzidan keyin asos shaklni talab qiladi, shuning uchun used use ga aylanadi — oxiridagi d yoʻqoladi.
He did not use to eat meat.U goʻsht yemasdi.
We did not use to work on Saturdays.Biz shanba kunlari ishlamasdik.
Did you use to wear glasses?Siz koʻzoynak taqarmidingiz?
Where did they use to meet?Ular qayerda uchrashishardi?
Qoʻllanilishi
used to quyidagi maʼnolarda ishlatiladi.
Oʻtmishdagi takroriy odat
Muntazam takrorlangan, endi qilinmaydigan ish. Shaklning oʻzi ikki narsani aytadi: ilgari boʻlgan va hozir yoʻq — shuning uchun «endi qilmaydi» deb qoʻshish shart emas. would ham shu maʼnoni beradi, lekin u faqat harakat bilan ishlaydi, holat bilan emas.
My father used to read the newspaper every morning.Otam har tong gazeta oʻqirdi.
We used to walk to school together.Biz maktabga birga piyoda borardik.
They used to spend every summer by the sea.Ular har yozni dengiz boʻyida oʻtkazishardi.
Oʻtmishdagi holat
Harakat emas, davom etgan holat: qanday koʻringan, nimaga ega boʻlgan, nimadan qoʻrqqan. Aynan shu yerda would bilan almashtirib boʻlmaydi — I would be afraid of dogs notoʻgʻri, I used to be afraid of dogs toʻgʻri. Holat feʼllari bilan faqat shu shakl ishlaydi.
This building used to be a hospital.Bu bino ilgari kasalxona edi.
She used to have long hair.Uning sochi uzun edi.
I used to be afraid of dogs.Men itlardan qoʻrqardim.
Hozir mavjud boʻlmagan narsa
Ilgari bor edi, endi yoʻq: There used to be a cinema on this corner. there bilan birga kelganda ham qurilma oʻzgarmaydi. Bu shakl shahar, odat va turmush tarzidagi oʻzgarishni tasvirlashda eng koʻp ishlatiladi.
There used to be a cinema on this corner.Bu burchakda ilgari kinoteatr bor edi.
People used to write letters by hand.Odamlar xatni qoʻlda yozishardi.
He used to smoke, but he stopped.U chekardi, lekin tashladi.
Oʻtmish va hozirni qiyoslash
Ikki davr yonma-yon qoʻyilganda farq yaqqol koʻrinadi: I used to hate coffee; now I drink it every day. Ikkinchi qism Present Simple da keladi, chunki u hozirgi holatni bildiradi. Shu tuzilish oʻzgarishni koʻrsatishning eng ixcham yoʻli.
I used to hate coffee; now I drink it every day.Ilgari kofeni yoqtirmasdim; hozir har kuni ichaman.
She used to be shy, but now she speaks in public.U tortinchoq edi, hozir esa ommaga gapiradi.
This street used to be quiet.Bu koʻcha ilgari tinch edi.
Hikoya va xotirada
Bolalik va oʻtmish haqidagi hikoyada bu shakl butun bir davrni ochadi, keyingi tafsilotlar esa Past Simple da davom etadi. Shuning uchun u koʻpincha xotira boshidagi birinchi gapda turadi — used to fonni beradi, Past Simple aniq voqealarni.
We used to spend the holidays at my grandfather house.Taʼtilni bobomning uyida oʻtkazardik.
There used to be an old well in the yard.Hovlida eski quduq bor edi.
My mother used to sing while she cooked.Onam ovqat pishirar ekan, qoʻshiq aytardi.
Qisqa javob va takrorda
Toʻliq gapni takrorlamaslik uchun faqat used to qoldiriladi: Do you play chess? — I used to. Soʻzlashuvda bu shakl juda koʻp uchraydi. Inkor va savolda did yordamchisi qoʻshiladi va used use ga aylanadi: Did you use to play?
Do you play chess? Not now, but I used to.Shaxmat oʻynaysizmi? Hozir yoʻq, lekin ilgari oʻynardim.
She does not smoke now, though she used to.U hozir chekmaydi, lekin ilgari chekardi.
They live in the city now; they used to live by the sea.Ular hozir shaharda yashaydi; ilgari dengiz boʻyida yashashardi.
| Konstruksiya | Maʼnosi | Keyin keladigan soʻz |
|---|---|---|
| used to + Vinf | ilgari qilardim, hozir yoʻq | feʼlning asos shakli |
| be used to + ot / Ving | koʻnikkanman | ot yoki -ing shakli |
| get used to + ot / Ving | koʻnikib boryapman | ot yoki -ing shakli |
I am used to the noise now.Endi shovqinga koʻnikkanman.
She is used to working at night.U kechasi ishlashga koʻnikkan.
used to va would
used to
We used to have a big garden.Bizda katta bogʻ bor edi — holat, bu yerda
wouldishlamaydi.
would
We would sit there every evening.Biz har kechqurun u yerda oʻtirardik — takroriy harakat.