Ot
Noun — narsa, shaxs va tushuncha nomi
Ot nima?
Ot (noun) — narsa, shaxs, joy yoki tushuncha nomini bildiruvchi soʻz turkumi. Gapda u koʻpincha ega yoki toʻldiruvchi boʻlib keladi.
Sanaladigan va sanalmaydigan otlar
Ingliz tilidagi eng muhim boʻlinish shu. Sanaladigan otning koʻpligi bor: book → books. Sanalmaydigan otda koʻplik yoʻq va u a / an artiklini olmaydi.
I need some advice.Menga maslahat kerak.
She gave me two pieces of advice.U menga ikkita maslahat berdi.
We bought new furniture.Yangi mebel sotib oldik.
Ot turlari
Otlar maʼnosiga qarab bir necha guruhga boʻlinadi.
Turdosh va atoqli otlar
Turdosh ot butun bir guruhni bildiradi, atoqli ot esa aniq nomni. Atoqli ot doim bosh harf bilan yoziladi va odatda artikl olmaydi: Samarkand, Anvar. Turdosh ot esa artiklsiz kela olmaydi — birlikda a yoki the talab qiladi, aks holda gap notugal eshitiladi.
The city has three universities.Shaharda uchta universitet bor.
Samarkand is an ancient city.Samarqand — qadimiy shahar.
My brother works at a bank downtown.Akam shahar markazidagi bankda ishlaydi.
Aniq va mavhum otlar
Aniq otni ushlab, koʻrib boʻladi. Mavhum ot esa tuygʻu, sifat yoki holatni bildiradi va koʻpincha sanalmaydi: patience, freedom, kindness. Shuning uchun ular koʻplik olmaydi va a bilan kelmaydi. Baʼzilari ikki xil ishlaydi: experience tajriba maʼnosida sanalmaydi, voqea maʼnosida sanaladi.
Patience is a rare quality.Sabr — kamdan-kam uchraydigan fazilat.
He spoke with great kindness.U katta mehribonlik bilan gapirdi.
Freedom means responsibility.Erkinlik masʼuliyat demakdir.
Jamlovchi otlar
Bir guruh odam yoki narsani bir soʻz bilan ataydi: team, family, crowd, government. Britaniyacha nutqda ular koʻplik feʼl ham olishi mumkin va maʼno shunga qarab oʻzgaradi: The team is playing well — guruh yaxlit, The team are wearing new shirts — aʼzolari alohida. Amerikacha uslubda esa doim birlik.
The team is playing well.Jamoa yaxshi oʻynayapti.
Our family lives in Tashkent.Oilamiz Toshkentda yashaydi.
The crowd was very noisy.Olomon juda shovqinli edi.
Koʻplik yasalishi
Sanaladigan otning koʻpligi qoʻshimcha bilan yasaladi. Qoʻshimcha soʻz oxiridagi harfga qarab tanlanadi.
Koʻpchilik otga -s qoʻshiladi
Eng oddiy va eng koʻp uchraydigan holat: otga -s qoʻshiladi va boshqa hech narsa oʻzgarmaydi. Qoʻshimcha uch xil oʻqiladi — books /s/, windows /z/, horses /ɪz/ — lekin yozuvda bu farq koʻrinmaydi. Talaffuz oldingi tovushga qarab tanlanadi, yod olish shart emas.
There are two books on the table.Stolda ikkita kitob bor.
The windows need cleaning.Derazalarni tozalash kerak.
She bought three apples.U uchta olma sotib oldi.
-s, -sh, -ch, -x, -o bilan tugasa, -es
-s, -sh, -ch, -x va -o dan keyin -s ni talaffuz qilib boʻlmaydi — oradagi unli kerak, shuning uchun -es qoʻshiladi. Qoida tovushga asoslangan, imloga emas. -o da istisnolar bor: photo → photos, piano → pianos — chet tildan kirgan soʻzlar oddiy -s oladi.
We packed four boxes.Toʻrtta quti yigʻdik.
The buses arrive every ten minutes.Avtobuslar har oʻn daqiqada keladi.
He washed the dishes after dinner.U kechki ovqatdan keyin idishlarni yuvdi.
Undosh va -y bilan tugasa, -ies
Undoshdan keyin -y kelsa, y harfi i ga aylanadi: city → cities. Lekin oldida unli tursa, oddiy -s qoʻshiladi: boy → boys. Shuning uchun qoidani qoʻllashdan oldin y dan oldingi harfga qarash kerak — aynan shu bir qadam koʻpincha tushib qoladi.
The city has many libraries.Shaharda koʻplab kutubxona bor.
Two families share the yard.Ikki oila hovlini boʻlishadi.
She told us three stories.U bizga uchta hikoya aytib berdi.
Sanaladigan va sanalmaydigan otlar
Sanaladigan ot koʻplik oladi va a bilan keladi. Sanalmaydigan ot koʻplikka kirmaydi: water, advice, information, furniture — ular oʻlchov soʻzi orqali sanaladi: two pieces of advice. Qiyinchilik shundaki, oʻzbekchada bu soʻzlar sanaladi, shuning uchun advices deyish keng tarqalgan xato.
She gave me some useful advice.U menga foydali maslahat berdi.
We need two bottles of water.Bizga ikki shisha suv kerak.
There is little information on the site.Saytda maʼlumot kam.
Ot ot oldida aniqlovchi sifatida
Ingliz tilida ot boshqa otdan oldin turib uning turini bildiradi: a bus stop, a school bag. Birinchi ot koʻplikka kirmaydi — a shoes shop notoʻgʻri, a shoe shop toʻgʻri. Sabab shundaki, u bu yerda ot emas, sifat vazifasini bajaradi, sifat esa ingliz tilida oʻzgarmaydi.
A new bus stop was built near the park.Park yonida yangi avtobus bekati qurildi.
He forgot his school bag at home.U maktab sumkasini uyda unutib qoldirdi.
The kitchen table is too small.Oshxona stoli juda kichik.
Sanalmaydigan otlar
Bu otlar koʻplik shaklini olmaydi va much, little, some bilan ishlatiladi.
| Guruh | Misollar | Miqdor bilan |
|---|---|---|
| suyuqlik va modda | water, milk, sugar, rice | a glass of water |
| mavhum tushuncha | advice, information, news | a piece of advice |
| jamlovchi nom | furniture, luggage, money | an item of furniture |
| fan va til nomlari | English, physics, music | ishlatilmaydi |
There is not much water left.Suv koʻp qolmagan.
He gave me useful information.U menga foydali maʼlumot berdi.
We have little time before the train.Poyezdgacha vaqt kam.
I bought two loaves of bread.Ikkita non sotib oldim.
She drank three cups of tea.U uchta piyola choy ichdi.
Sanaladigan va sanalmaydigan ot bilan savol
Sanaladigan
How many chairs do we need?Nechta stul kerak? — stul sanaladi.
Sanalmaydigan
How much sugar do we need?Qancha shakar kerak? — shakar sanalmaydi.