LingoUp

Fonetika

Ingliz tilining tovushlari va transkripsiya

Fonetika nima oʻrgatadi?

Alifboda 26 harf bor, lekin tovushlar soni qirq toʻrtga yaqin. Shuning uchun harf bilan tovush bir narsa emas: knight soʻzida olti harf bor, ammo atigi uch tovush eshitiladi. Transkripsiya aynan shu boʻshliqni toʻldiradi.

  • English has about forty-four sounds.Ingliz tilida taxminan qirq toʻrt tovush bor.

  • The words ship and sheep differ by one sound.ship va sheep soʻzlari bitta tovush bilan farq qiladi.

  • Stress falls on the first syllable of this word.Bu soʻzda urgʻu birinchi boʻgʻinga tushadi.

Asosiy unli tovushlar
BelgiNamunaTuri
[iː]see, meetuzun
[ɪ]ship, sitqisqa
[uː]food, blueuzun
[ʊ]book, putqisqa
[ɑː]car, fatheruzun
[æ]cat, handqisqa
[ɜː]bird, workuzun
[ə]about, sofaurgʻusiz
[eɪ]day, namediftong
[aʊ]house, nowdiftong

Qoʻllanilishi

Beshta asosiy mavzu.

Unli tovushlar

Ingliz unlilari uzun va qisqaga boʻlinadi, va bu farq maʼno ajratadi: ship kema, sheep qoʻy. Oʻzbek va rus tilida bunday qarama-qarshilik yoʻq, shuning uchun uni alohida mashq qilish kerak. Uzunlik transkripsiyada ikki nuqta bilan koʻrsatiladi: /iː/ va /ɪ/.

  • Long vowels are marked with two dots.Uzun unlilar ikki nuqta bilan belgilanadi.

  • The sound in bird does not exist in Uzbek.bird soʻzidagi tovush oʻzbek tilida yoʻq.

  • Diphthongs combine two vowel sounds.Diftonglar ikki unli tovushni birlashtiradi.

Undosh tovushlar

Undoshlarning koʻpi jarangli va jarangsiz juftlik hosil qiladi: /p/–/b/, /t/–/d/, /s/–/z/. th esa oʻzbek va rus tilida yoʻq — u til tishlar orasidan chiqqanda hosil boʻladi va oʻzi ham ikki xil: jarangli /ð/ (this) va jarangsiz /θ/ (think).

  • The th sound is made with the tongue between the teeth.th tovushi til tishlar orasida turganda hosil boʻladi.

  • The sound at the end of sing is one consonant.sing soʻzi oxiridagi tovush bitta undosh.

  • Voiced and voiceless pairs differ only in the voice.Jarangli va jarangsiz juftliklar faqat ovoz bilan farqlanadi.

Jarangli va jarangsiz juftliklar
JarangsizJarangliNamuna
[p][b]pen — bed
[t][d]ten — desk
[k][g]cat — go
[f][v]five — voice
[s][z]sun — zoo
[ʃ][ʒ]ship — measure
[tʃ][dʒ]chair — jam
[θ][ð]think — this

Urgʻu

Urgʻu soʻzning maʼnosini va hatto turkumini oʻzgartirishi mumkin: ˈrecord ot, reˈcord feʼl. Shuning uchun yangi soʻz urgʻusi bilan birga yodlanadi. Uzun soʻzlarda ikkinchi darajali urgʻu ham boʻladi va u transkripsiyada pastki chiziqcha bilan belgilanadi.

  • The stress mark stands before the stressed syllable.Urgʻu belgisi urgʻuli boʻgʻindan oldin turadi.

  • Stress can change the part of speech.Urgʻu soʻz turkumini oʻzgartirishi mumkin.

  • Long words often have two stresses.Uzun soʻzlarda koʻpincha ikkita urgʻu boʻladi.

Transkripsiyani oʻqish

Transkripsiya — har bir belgi aynan bitta tovushni bildiradigan yozuv, u qiya chiziqlar orasiga olinadi. Uni bilish lugʻatdagi har qanday soʻzni toʻgʻri talaffuz qilish imkonini beradi. Ingliz imlosi tovushni ishonchli koʻrsatmagani uchun bu koʻnikma ayniqsa zarur.

  • Transcription is written between slashes.Transkripsiya qiya chiziqlar orasiga yoziladi.

  • Every dictionary entry shows the pronunciation.Har bir lugʻat maqolasida talaffuz koʻrsatiladi.

  • One symbol always stands for one sound.Bitta belgi doim bitta tovushni bildiradi.

Transkripsiya belgilari
BelgiNimani bildiradiNamuna
ˈasosiy urgʻuˈtable
ˌikkilamchi urgʻuˌuniverˈsity
ːtovush uzunligi[iː]
/ /transkripsiya chegarasi/ʃɪp/

Britaniya va Amerika talaffuzi

Ikki asosiy variant bir necha tovushda farq qiladi. Eng koʻzga tashlanadigani — soʻz oxiridagi r: Amerikada aytiladi, Britaniyada esa yoʻq. Ikkinchi sezilarli farq a tovushida: dance britaniyacha /ɑː/, amerikacha /æ/. Ikkala variant ham teng darajada toʻgʻri.

  • The final r is pronounced in America.Oxirgi r Amerikada talaffuz qilinadi.

  • The word dance sounds different in the two accents.dance soʻzi ikki talaffuzda boshqacha eshitiladi.

  • Both accents are equally correct.Ikkala talaffuz ham bir xil darajada toʻgʻri.

Bogʻlanish va tovush tushishi

Tez nutqda soʻzlar bir-biriga ulanadi va baʼzi tovushlar tushib qoladi: next day aslida bitta soʻzday eshitiladi. Shuning uchun alohida oʻrganilgan soʻzni jonli nutqda tanib boʻlmasligi mumkin. Tinglash mashqi aynan shu sababdan zarur — yozuv bilan talaffuz orasidagi masofani u yopadi.

  • In next day the t is often dropped.next day da t koʻpincha tushib qoladi.

  • The words an apple sound like one word.an apple bitta soʻzday eshitiladi.

  • In want to the two words often merge.want to da ikki soʻz koʻpincha qoʻshilib ketadi.

  • The word knight has six letters and three sounds.knight soʻzida olti harf va uch tovush bor.

  • Letters and sounds are not the same thing.Harf va tovush bir narsa emas.

Qisqa va uzun unli

qisqa

Kemani bildiradi.

  • The vowel in ship is short.ship soʻzidagi unli qisqa.

uzun

Qoʻyni bildiradi.

  • The vowel in sheep is long.sheep soʻzidagi unli uzun.

Aloqador mavzular