Savol turlari
Ingliz tilidagi beshta savol shakli
Savol tuzilishi
Umumiy savol
Aux
Do you speak Russian?Rus tilida gapirasizmi?
Maxsus savol
QW
Where do you work?Qayerda ishlaysiz?
Egaga savol
Who / What
Who opened the window?Derazani kim ochdi?
Nechta savol turi bor?
Ingliz tilida beshta savol turi bor va ular soʻz tartibi bilan farqlanadi. Toʻrttasida yordamchi feʼl egadan oldinga chiqadi. Beshinchisida — egaga savolda — tartib umuman oʻzgarmaydi.
Do you speak Russian?Rus tilida gapirasizmi?
Where do you work?Qayerda ishlaysiz?
| Savol turi | Nimani soʻraydi | Namuna |
|---|---|---|
| umumiy | butun gapni tasdiqlash | Do you speak Russian? |
| maxsus | aniq maʼlumot | Where do you work? |
| muqobil | ikkitadan birini tanlash | Tea or coffee? |
| ajratuvchi | tasdiqlashni soʻrash | You work here, don't you? |
| egaga savol | harakat bajaruvchisini | Who opened the window? |
Qoʻllanilishi
Har bir turning oʻz vazifasi bor.
Umumiy savol
Butun gapni tasdiqlashni soʻraydi va javobi yes yoki no boʻladi. Yordamchi feʼl bilan boshlanadi: Do, Is, Have, Did. Agar gapda yordamchi feʼl boʻlmasa, u savol uchun maxsus qoʻshiladi — aynan shu narsa ingliz savolini oʻzbekcha savoldan ajratadi.
Have you finished the task?Vazifani tugatdingizmi?
Is this seat free?Bu joy boʻshmi?
Did they call you yesterday?Kecha sizga qoʻngʻiroq qilishdimi?
| Savol | Qisqa tasdiq | Qisqa inkor |
|---|---|---|
| Do you ...? | Yes, I do. | No, I don't. |
| Is he ...? | Yes, he is. | No, he isn't. |
| Have they ...? | Yes, they have. | No, they haven't. |
| Can she ...? | Yes, she can. | No, she can't. |
| Did you ...? | Yes, I did. | No, I didn't. |
Maxsus savol
Aniq maʼlumot soʻraydi: soʻroq soʻzi eng boshida, undan keyin umumiy savol tartibi keladi — When do the doors close? Yaʼni maxsus savol umumiy savol ustiga quriladi. Javobda yes yoki no boʻlmaydi, shuning uchun bu ikki turni aralashtirib boʻlmaydi.
When do the doors close?Eshiklar qachon yopiladi?
Why did she leave so early?Nega u shuncha erta ketdi?
How much does this cost?Bu qancha turadi?
Muqobil savol
Ikki variantdan birini tanlashni taklif qiladi: Do you prefer tea or coffee? or bogʻlovchisi ikki qismni ajratadi va javobda ulardan biri aytiladi — yes yoki no deb javob berilmaydi. Ohang ham farq qiladi: birinchi qismda koʻtariladi, ikkinchisida tushadi.
Is the exam on Monday or Tuesday?Imtihon dushanbami yoki seshanba?
Do you want tea or coffee?Choy ichasizmi yoki kofe?
Shall we walk or take a taxi?Piyoda boramizmi yoki taksi olamizmi?
Is she a doctor or a nurse?U shifokormi yoki hamshira?
Ajratuvchi savol
Darak gapdan keyin qisqa savol qoʻshiladi: You are new here, aren't you? Asosiy qism tasdiq boʻlsa qoʻshimcha inkor, inkor boʻlsa tasdiq boʻladi. Qoʻshimchada yordamchi feʼl va olmosh takrorlanadi — asosiy gapda yordamchi boʻlmasa, do ishlatiladi.
You work here, don't you?Siz shu yerda ishlaysiz, shundaymi?
She is your sister, isn't she?U sizning singlingiz, shundaymi?
They did not come, did they?Ular kelishmadi, shundaymi?
We can start now, can't we?Endi boshlasak boʻladi, shundaymi?
| Asosiy gap | Qoʻshimcha savol | Namuna |
|---|---|---|
| tasdiq | inkor | She is here, isn't she? |
| inkor | tasdiq | She is not here, is she? |
| I am bilan | aren't I | I am right, aren't I? |
| buyruq gapda | will you | Close the door, will you? |
| Let us bilan | shall we | Let us begin, shall we? |
Egaga savol
Who yoki What egani soʻraydi va bu yagona savol turi boʻlib, unda soʻz tartibi darak gapdagidek qoladi: Who knows the answer? Yordamchi feʼl qoʻshilmaydi va feʼl uchinchi shaxs birligida turadi, chunki javob kim boʻlishi oldindan nomaʼlum.
Who knows the answer?Javobni kim biladi?
What happened here?Bu yerda nima boʻldi?
Which key opens this lock?Bu qulfni qaysi kalit ochadi?
Bilvosita savol
Savol boshqa gap ichiga joylashtirilganda soʻroq tartibi yoʻqoladi: Could you tell me where the station is? — where is the station emas. Savol belgisi butun gapga qarab qoʻyiladi. Bu shakl muloyimroq eshitiladi, shuning uchun begona odamga murojaatda koʻproq ishlatiladi.
Could you tell me where the station is?Bekat qayerdaligini ayta olasizmi?
I wonder what time the shop opens.Doʻkon qachon ochilishini bilmoqchiman.
Do you know whether they have arrived?Ular yetib kelishganmi, bilasizmi?
Who left this note?Bu xatni kim qoldirdi — bu yerda
didqoʻshilmaydi.What did he leave?U nima qoldirdi — bu yerda
didkerak.
Umumiy va maxsus savol
umumiy
Do you know him?Uni tanaysizmi — javobi ha yoki yoʻq.
maxsus
How well do you know him?Uni qanchalik yaxshi tanaysiz — javobi maʼlumot.