Present Continuous
Hozirgi davomiy zamon
Yasalishi
Tasdiq
S
You are reading a book.Siz kitob oʻqiyapsiz.
She is reading a book.U kitob oʻqiyapti.
Inkor
S
You are not reading a book.Siz kitob oʻqimayapsiz.
She is not reading a book.U kitob oʻqiyotgani yoʻq.
Savol
Am / Is / Are
Are you reading a book?Siz kitob oʻqiyapsizmi?
Is she reading a book?U kitob oʻqiyaptimi?
Present Continuous nima?
Present Continuous — aynan hozir yoki shu davrda davom etayotgan ish-harakatni bildiruvchi zamon. Present Simple "umuman shunday boʻladi" desa, Present Continuous "hozir sodir boʻlyapti" deydi.
Tasdiq shakli
Ikki qismdan iborat: to be feʼli va asosiy feʼlning -ing shakli. Shaxsga qarab faqat birinchi qism oʻzgaradi — I bilan am, he/she/it bilan is, qolganlari bilan are. Ikkinchi qism hech qachon oʻzgarmaydi.
| Shaxs | to be | Feʼl + -ing |
|---|---|---|
| I | am | working |
| he / she / it | is | working |
| you / we / they | are | working |
I am waiting for the bus.Avtobus kutyapman.
She is reading a book.U kitob oʻqiyapti.
They are waiting at the bus stop.Ular bekatda kutib turishibdi.
They are building a new road.Ular yangi yoʻl qurishyapti.
The kettle is boiling.Choynak qaynayapti.
-ing qanday qoʻshiladi
Koʻp feʼlga shunchaki qoʻshiladi. Uch holatda asos oʻzgaradi: oxirgi -e tushadi (make → making), qisqa unlidan keyingi undosh takrorlanadi (sit → sitting), -ie esa -y ga aylanadi (lie → lying).
She is making coffee.U kofe tayyorlayapti.
He is sitting by the window.U deraza yonida oʻtiribdi.
The cat is lying on the sofa.Mushuk divanda yotibdi.
Inkor shakli
Inkor to be feʼliga not qoʻshish bilan yasaladi. Asosiy feʼl oʻzgarmaydi.
| Shaxs | Inkor | Feʼl + -ing |
|---|---|---|
| I | am not | working |
| he / she / it | is not (isn't) | working |
| you / we / they | are not (aren't) | working |
I am not working today.Men bugun ishlamayapman.
He is not listening to us.U bizni tinglamayapti.
Savol shakli
Savolda to be feʼli oldinga chiqadi. Soʻroq soʻzi boʻlsa, u eng oldinda turadi.
| to be | Shaxs | Feʼl + -ing |
|---|---|---|
| Am | I | working? |
| Is | he / she / it | working? |
| Are | you / we / they | working? |
Are you coming with us?Siz biz bilan kelyapsizmi?
What is your sister cooking?Opangiz nima pishiryapti?
Qoʻllanilishi
Present Continuous quyidagi holatlarda ishlatiladi.
Aynan hozir sodir boʻlayotgan ish
Gapirayotgan aynan shu daqiqada davom etayotgan harakat: u boshlangan, hali tugamagan va koʻz oldida kechyapti. Bunday gapda koʻpincha now yoki at the moment boʻladi, yoki gap Look!, Listen! bilan boshlanadi — diqqat aynan hozirgi lahzaga qaratiladi.
Look! The children are playing in the yard.Qarang! Bolalar hovlida oʻynashyapti.
It is raining outside.Tashqarida yomgʻir yogʻyapti.
The baby is sleeping in the next room.Chaqaloq yonma-yon xonada uxlayapti.
Shu davrda vaqtinchalik davom etayotgan ish
Harakat aynan shu daqiqada bajarilmayotgan boʻlishi mumkin, lekin hozirgi davrga tegishli va vaqtinchalik. She is studying Korean these days — gapirayotgan paytda u dars qilmayotgan boʻlishi mumkin, ammo bu mashgʻulot hayotining shu davrida davom etyapti. Holat doimiy boʻlsa, Present Simple kerak: She studies at university.
I am staying with my uncle this month.Bu oy men amakimnikida turyapman.
She is studying Korean these days.U shu kunlarda koreys tilini oʻrganyapti.
He is staying with his cousin this month.Bu oy u amakivachchasinikida turibdi.
Kelishilgan rejalar
Yaqin kelajakdagi, allaqachon kelishib qoʻyilgan ishlar: uchrashuv belgilangan, chipta olingan. Gapda vaqt koʻrsatkichi boʻlishi shart, aks holda gap hozirgi payt haqida deb tushuniladi. will dan farqi shunda: will shu zahoti qabul qilingan qarorni bildiradi, bu shakl esa oldindan tayyor rejani.
We are meeting at seven tomorrow.Biz ertaga yettida uchrashyapmiz.
My brother is flying to Istanbul on Friday.Akam juma kuni Istanbulga uchyapti.
They are flying to Istanbul on Sunday.Ular yakshanba kuni Istanbulga uchishadi.
always bilan takrorlanuvchi ish
always, constantly, forever bilan kelganda gap takrorlanuvchi odat haqida boʻladi, lekin ohang norozilik yoki hazilga oʻtadi. Xuddi shu fikrni Present Simple ham aytadi — He always loses his keys — ammo unda baho boʻlmaydi, faqat fakt qoladi. Baho aynan davomiy shakldan kelib chiqadi.
He is always losing his keys.U doim kalitini yoʻqotadi.
They are always arguing about money.Ular doim pul ustida janjallashadi.
He is always losing his gloves.U doim qoʻlqopini yoʻqotadi.
Oʻzgarib borayotgan holat
Asta-sekin oʻzgarib borayotgan jarayonlar: oʻsish, kamayish, yaxshilanish. Feʼl koʻpincha get, become, grow, improve, increase boʻladi. Harakat bir lahzada emas, uzoq davrda kechadi — shuning uchun now kabi koʻrsatkich kerak emas, oʻzgarishning oʻzi davomiylikni bildiradi.
The weather is getting colder.Havo sovib boryapti.
Tashkent is growing very fast.Toshkent juda tez oʻsib boryapti.
The days are getting shorter.Kunlar qisqarib boryapti.
Holat feʼli davomiy shaklda
Baʼzi holat feʼllari davomiy shaklga oʻtganda maʼnosini oʻzgartiradi: think — fikr emas, oʻylash jarayoni; have — egalik emas, biror ishni bajarish (have lunch, have a shower); see — koʻrish emas, uchrashish. Shuning uchun I am having a car notoʻgʻri, I am having lunch esa toʻgʻri: birinchisida egalik, ikkinchisida harakat.
I am thinking about your offer.Taklifingiz ustida oʻylayapman.
She is having lunch with a client.U mijoz bilan tushlik qilyapti.
He is seeing the doctor this afternoon.U bugun tushdan keyin shifokor bilan uchrashadi.
Rasm va sahna tasvirida
Suratda yoki koʻz oldingizdagi manzarada nima boʻlayotganini aytishda. Harakat ramka ichida muzlab turgandek boʻlsa ham, u davom etayotgan deb qaraladi — tasvir oʻsha lahzani saqlab turibdi. Shu sababli rasm tavsifi, sahna koʻrsatmasi va koʻrgazma izohlari shu zamonda yoziladi.
In the photo a man is feeding pigeons.Suratda bir kishi kaptarlarga don sepyapti.
Two children are running along the shore.Ikki bola qirgʻoq boʻylab yugurib boryapti.
Behind them the sun is setting.Ularning orqasida quyosh botyapti.
Vaqtinchalik oʻrin bosish
Odatdagi holat emas, shu davr uchun vaqtincha qilinayotgan ish: kimningdir oʻrnini bosish, boshqa binoda ishlash, boshqa guruhga dars berish. Present Simple doimiylikni bildiradi, bu shakl esa hozircha shunday ekanini aytadi. Gapda koʻpincha muddat koʻrsatiladi: this month, until June.
I am covering for my colleague this month.Bu oy hamkasbim oʻrniga ishlayapman.
She is teaching the evening group until June.U iyungacha kechki guruhga dars beryapti.
We are using the small hall while the main one is repaired.Asosiy zal taʼmirlangunicha kichik zaldan foydalanyapmiz.
Payt koʻrsatkichlari
Ayni payt
Hozirgi davr
Diqqatni tortadigan soʻz
-ing qanday qoʻshiladi
Qoʻshimcha bitta, lekin asosning oxiri toʻrt xil yoʻl bilan oʻzgaradi. Har guruhdagi juftliklarni ketma-ket oʻqing — qaysi harf qoʻshilib, qaysi biri tushib qolgani koʻrinib turadi.
Present Continuous va Present Simple
Present Simple
She works at a bank.U bankda ishlaydi.
Present Continuous
She is working from home this week.Bu hafta u uyda ishlayapti.