Present Perfect Continuous
Hozirgi tugallanmagan davomli zamon
Yasalishi
Tasdiq
S
She has been working since morning.U ertalabdan beri ishlayapti.
Inkor
S
She has not been working since morning.U ertalabdan beri ishlayotgani yoʻq.
Savol
Have / Has
Has she been working since morning?U ertalabdan beri ishlayaptimi?
Present Perfect Continuous nima?
Present Perfect Continuous — oʻtmishda boshlanib, hozirgacha davom etayotgan yoki endigina tugagan ishni bildiradi. Uning asosiy maʼnosi — ishning qancha vaqt ketgani.
Tasdiq shakli
Yordamchi qismi ikki boʻlakdan iborat: have yoki has, soʻng oʻzgarmas been. Asosiy feʼl -ing bilan turadi.
| Shaxs | Yordamchi | Feʼl | Namuna |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have been | V-ing | I have been working |
| he / she / it | has been | V-ing | she has been working |
She has been working since morning.U ertalabdan beri ishlayapti.
They have been living here for ten years.Ular bu yerda oʻn yildan beri yashashadi.
Inkor shakli
Inkor not bilan yasaladi va u have / has dan keyin turadi. Ogʻzaki nutqda haven't va hasn't qisqa shakllari ishlatiladi.
| Shaxs | Yordamchi | Feʼl | Namuna |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have not (haven't) been | V-ing | I have not been working |
| he / she / it | has not (hasn't) been | V-ing | she has not been working |
He has not been sleeping well lately.Uning soʻnggi paytlarda uyqusi yaxshi emas.
We have not been waiting long.Biz uzoq kutganimiz yoʻq.
Savol shakli
Savolda have yoki has egadan oldinga chiqadi, been V-ing esa oʻz joyida qoladi. Eng koʻp uchraydigan savol — How long...?
| Yordamchi | Shaxs | Feʼl | Namuna |
|---|---|---|---|
| Have | I / you / we / they | been V-ing? | Have you been working? |
| Has | he / she / it | been V-ing? | Has she been working? |
Have you been studying all night?Siz tun boʻyi oʻqidingizmi?
How long has she been teaching?U qancha vaqtdan beri dars beradi?
Qoʻllanilishi
Present Perfect Continuous quyidagi holatlarda ishlatiladi.
Hozirgacha davom etayotgan ish
Ish oʻtmishda boshlangan va hozir ham ketmoqda; since boshlangan nuqtani, for esa davomiylikni koʻrsatadi. Present Perfect dan farqi shunda: u natijaga qaraydi, bu shakl esa jarayonning oʻziga. I have read the book — oʻqib boʻldim, I have been reading the book — hali oʻqiyapman.
I have been reading this book for a week.Men bu kitobni bir haftadan beri oʻqiyapman.
He has been driving since sunrise.U quyosh chiqqandan beri mashina haydayapti.
The children have been playing outside all afternoon.Bolalar tushdan beri tashqarida oʻynashyapti.
Endigina tugagan, natijasi koʻrinib turgan ish
Ishning oʻzi endigina tugagan, lekin izi qolgan va uni hozir koʻrish mumkin: qoʻl boʻyoqda, koʻz qizargan, nafas tiqilgan. Bu yerda muhimi bajarilgan hajm emas, jarayonning natijaga qoldirgan belgisi. Shuning uchun gapda koʻpincha miqdor umuman aytilmaydi.
Her eyes are red — she has been crying.Uning koʻzlari qizargan — u yigʻlagan.
The ground is wet because it has been raining.Yer nam, chunki yomgʻir yogʻgan.
He is out of breath — he has been running.U hansirayapti — u yugurgan.
Soʻnggi paytda takrorlanayotgan ish
Soʻnggi paytda bir necha marta takrorlangan va hali tugamagan ish. lately, recently, these days shu maʼnoni beradi. Takroriylik bu yerda odat emas — odat Present Simple da boʻlardi; gap aynan shu davrga tegishli, vaqtinchalik takrorlanish haqida boradi.
She has been calling me every evening.U menga har kechqurun qoʻngʻiroq qilyapti.
They have been meeting once a month.Ular oyiga bir marta uchrashib turishibdi.
We have been eating out too often.Biz juda tez-tez tashqarida ovqatlanyapmiz.
Taʼkid va eʼtiroz
Soʻzlovchi ishning uzoq choʻzilgani yoki koʻp takrorlanganidan norozi boʻlsa, shu zamon tanlanadi. I have been waiting for an hour — kutish faktini emas, uning charchatganini bildiradi. Xuddi shu fikr Present Perfect da neytral eshitiladi: I have waited for an hour.
You have been using my laptop again.Siz yana mening noutbukimdan foydalanibsiz.
He has been asking the same question all week.U bir hafta davomida bir xil savolni berib kelyapti.
Someone has been moving my papers.Kimdir mening qogʻozlarimni surib qoʻyibdi.
How long savolida
Ish qancha vaqtdan beri davom etayotganini soʻrashda: How long have you been learning Arabic? Javobda for yoki since keladi. How long have you learnt shakli ham grammatik toʻgʻri, lekin u natijani soʻraydi — davomiy shakl esa jarayonni, shuning uchun bu savolda tabiiyroq.
How long have you been learning Arabic?Arab tilini qachondan beri oʻrganyapsiz?
How long has the machine been running?Mashina qancha vaqtdan beri ishlab turibdi?
How long have they been waiting outside?Ular tashqarida qancha vaqtdan beri kutishyapti?
Soʻnggi davrdagi vaqtinchalik holat
Aynan shu daqiqada emas, shu davr ichida davom etayotgan vaqtinchalik ish: qayerdadir turish, kimnidir almashtirish, boshqa jadvalda ishlash. lately va these days shu maʼnoni kuchaytiradi. Holat doimiy boʻlsa, Present Simple kerak boʻlardi.
She has been staying with her aunt lately.Soʻnggi paytda u xolasinikida turyapti.
We have been taking the bus these days.Shu kunlarda avtobusda qatnayapmiz.
He has been sleeping badly this month.Bu oy u yomon uxlayapti.
Payt koʻrsatkichlari
Boshlanish va davomiylik
Soʻroq
Soʻnggi davr
Present Perfect Continuous va Present Perfect
Present Perfect Continuous
I have been painting the fence.Men panjarani boʻyayapman.
Present Perfect
I have painted the fence.Men panjarani boʻyab boʻldim.