Dare
Jurʼat modali
Yasalishi
Tasdiq
S
He dares to argue with the teacher.U oʻqituvchi bilan bahslashishga jurʼat etadi.
Inkor
S
He does not dare to argue with the teacher.U oʻqituvchi bilan bahslashishga jurʼat etmaydi.
Savol
Dare
Does he dare to argue with the teacher?U oʻqituvchi bilan bahslashishga jurʼat etadimi?
Dare nima?
dare jurʼat etishni bildiradi: qoʻrqmasdan biror ishga qoʻl urish. need kabi u ham ikki xil ishlaydi — modal feʼl va oddiy feʼl sifatida. Kundalik nutqda u asosan barqaror iboralarda uchraydi.
Tasdiq shakli
Tasdiq gapda deyarli har doim oddiy feʼl shakli ishlatiladi: dare to. Modal shakli tasdiqda faqat I dare say iborasida qolgan.
| Shakl | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| oddiy feʼl | S + dare / dares to + V | He dares to argue |
| barqaror ibora | I dare say | I dare say you are right |
He dares to argue with the teacher.U oʻqituvchi bilan bahslashishga jurʼat etadi.
I dare say you are right.Menimcha, siz haqsiz.
Inkor shakli
dare not (daren't) — modal shakl, kitobiy ohangda. do not dare to esa kundalik nutqqa xos. Maʼnosi bir xil.
| Shakl | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| modal shakl | S + dare not + V | He dare not speak |
| oddiy feʼl | S + do / does not dare to + V | He does not dare to speak |
He dare not speak to her.U u bilan gaplashishga jurʼat eta olmaydi.
She does not dare to ask for help.U yordam soʻrashga botina olmaydi.
Savol shakli
Dare I...? adabiy ohang beradi. Oddiy suhbatda Do you dare to...? ishlatiladi.
| Shakl | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| modal shakl | Dare + S + V? | Dare I ask? |
| oddiy feʼl | Do / Does + S + dare to + V? | Do you dare to try? |
Dare I ask what happened?Nima boʻlganini soʻrashga jurʼat etsam boʻladimi?
Do you dare to try again?Yana urinib koʻrishga jurʼatingiz bormi?
Oʻtgan zamonda
Oddiy feʼl shaklida dared to, modal shaklida esa dared not boʻladi. Ikkinchisi hikoya va adabiy matnlarda koʻp uchraydi.
| Shakl | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| oddiy feʼl | dared to + V | She dared to refuse |
| modal shakl | dared not + V | He dared not move |
She dared to refuse the offer.U taklifni rad etishga jurʼat etdi.
He dared not move until morning.U tonggacha qimirlashga botinmadi.
Maʼnolari
dare quyidagi maʼnolarda ishlatiladi.
Jurʼat etish
Qoʻrquvni yengib, biror ishni bajarishga botinish. Bu maʼnoda dare oddiy feʼl kabi ishlaydi: uchinchi shaxsda -s oladi va undan keyin to qoʻyiladi — She dared to tell the truth. Modal shakli ham bor, lekin u faqat inkor va soʻroqda uchraydi.
Few people dare to speak in public.Kam odam omma oldida gapirishga jurʼat etadi.
She dared to tell the truth.U haqiqatni aytishga jurʼat etdi.
Nobody dares to touch his desk.Hech kim uning stoliga tegishga botinmaydi.
Gʻazab va norozilik
How dare you ...! — jahl bilan aytiladigan eng koʻp uchraydigan ibora; bu yerda savol emas, qoralash, shuning uchun oxiriga undov belgisi qoʻyiladi. Feʼl asosiy shaklda qoladi va to olmaydi. Don't you dare ham shu guruhda — u ogohlantirish bildiradi.
How dare you read my letters!Xatlarimni oʻqishga qanday jurʼat etasiz!
How dare he speak to her like that!U bilan shunday gapirishga qanday jurʼat etadi!
Don't you dare touch that switch.Oʻsha tugmaga tegishga jurʼat etmang.
Chaqiriq
dare somebody to do something — birovni sinovga chaqirish, botinolmasligini taʼkidlash. Bu qurilmada toʻldiruvchi shart: kim chaqirilayotgani aytilishi kerak. Shuning uchun u oldingi maʼnodan tuzilishi bilan ajralib turadi — u yerda toʻldiruvchi yoʻq edi.
I dare you to jump from here.Bu yerdan sakrashga jurʼatingiz yetadimi?
He dared his friend to climb the tree.U doʻstini daraxtga chiqishga chaqirdi.
They dared us to swim across.Ular bizni suzib oʻtishga chaqirishdi.
Barqaror iboralarda
I dare say — taxmin bildiradi va probably ga yaqin maʼno beradi; jurʼat bilan hech qanday aloqasi qolmagan. Bu yaxlit ibora, qismlarga ajratilmaydi va oʻzgarmaydi. Britaniya uslubida koʻproq uchraydi, koʻpincha gap boshida keladi.
I dare say the weather will improve.Menimcha, ob-havo yaxshilanadi.
If you dare, come with us.Jurʼatingiz boʻlsa, biz bilan yuring.
He would not dare to lie to us.U bizga yolgʻon gapirishga jurʼat etmaydi.
Inkorda tortinish
dare not shakli qoʻrquv yoki hurmat sababli qilinmagan ishni bildiradi va undan keyin to qoʻyilmaydi — bu modal shaklning asosiy belgisi. He dare not complain va He does not dare to complain bir xil maʼnoda, lekin birinchisi kitobiy, ikkinchisi kundalik.
I dare not open that letter.Men u xatni ochishga botinolmayman.
She dared not look at him.U unga qarashga jurʼat eta olmadi.
They dare not say a word.Ular bir ogʻiz soʻz aytishga botinishmaydi.
Adabiy va kitobiy uslubda
Badiiy matnda dare modal shaklda ishlatiladi va nutqqa tantanavorlik beradi: Who dare question his word? Soʻzlashuvda esa oddiy feʼl shakli tanlanadi. Shu sababli dare ingliz tilidagi kam sonli feʼllardan biri — u bir vaqtning oʻzida ham modal, ham oddiy feʼl.
Who dare question the old law?Eski qonunga kim shubha qilishga jurʼat etadi?
None dare speak against him.Hech kim unga qarshi gapirishga botinmaydi.
He dare not fail a second time.U ikkinchi marta yutqazishga haqli emas.
Modal va oddiy feʼl shakli
Modal shakl
He dare not complain.U shikoyat qilishga botinmaydi — modal shakl.
Oddiy feʼl
He does not dare to complain.U shikoyat qilishga botinmaydi — oddiy feʼl shakli.