Should va Ought to
Maslahat va yumshoq majburiyat modali
Yasalishi
Tasdiq
S
You should sign the contract today.Shartnomani bugun imzolaganingiz maʼqul.
Inkor
S
You should not sign the contract today.Shartnomani bugun imzolamaganingiz maʼqul.
Savol
Should
Should I sign the contract today?Shartnomani bugun imzolaganim maʼqulmi?
Should va Ought to nima?
should — maslahat modali: shunday qilgan maʼqul. U must dan ancha yumshoq — majburlamaydi, tavsiya qiladi. ought to deyarli bir xil maʼno beradi, lekin kamroq ishlatiladi va rasmiyroq eshitiladi.
Tasdiq shakli
should dan keyin to siz infinitiv keladi. ought esa istisno — undan keyin to bilan infinitiv turadi: ought to go.
| Shakl | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| asosiy shakl | S + should + V | You should rest |
| muqobil shakl | S + ought to + V | You ought to rest |
You should rest after the journey.Safardan keyin dam olishingiz kerak.
We ought to thank her.Unga rahmat aytishimiz kerak.
Inkor shakli
Qisqa shakli — shouldn't. ought not to shakli ham bor, lekin soʻzlashuvda deyarli uchramaydi.
| Shakl | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| toʻliq shakli | S + should not + V | You should not worry |
| qisqa shakli | S + shouldn't + V | You shouldn't worry |
You should not worry about it.Bu haqda tashvishlanmasligingiz kerak.
He shouldn't drive so fast.U bunchalik tez haydamasligi kerak.
Savol shakli
Should I...? maslahat soʻrashning eng tabiiy yoʻli. Ought I to...? juda rasmiy va kam ishlatiladi.
| Savol turi | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| umumiy savol | Should + S + V? | Should I call her? |
| maxsus savol | QW + should + S + V? | What should I do? |
Should I call her now?Unga hozir qoʻngʻiroq qilaymi?
What should we bring to the party?Ziyofatga nima olib borishimiz kerak?
Oʻtgan zamonda
should have va V3 — bajarilishi kerak boʻlgan, lekin bajarilmagan ish. Bu shakl koʻpincha afsuslanish yoki tanbeh maʼnosini beradi.
| Maʼno | Shakli | Namuna |
|---|---|---|
| kerak edi, lekin qilinmadi | should have + V3 | You should have told me |
| kerak emas edi, lekin qilindi | should not have + V3 | I should not have said that |
You should have told me earlier.Menga oldinroq aytishingiz kerak edi.
I should not have eaten so much.Bunchalik koʻp yemasligim kerak edi.
Maʼnolari
should quyidagi maʼnolarda ishlatiladi.
Maslahat
Eng koʻp uchraydigan maʼno: shunday qilsangiz yaxshi boʻladi. should majburlamaydi — u gapiruvchining fikri, talab emas, shuning uchun uni rad etish mumkin. must bilan farq shunda: You must wear a seatbelt qoida, You should wear a seatbelt esa maslahat. ought to xuddi shu maʼnoni beradi, faqat kamroq ishlatiladi.
You should drink more water.Koʻproq suv ichishingiz kerak.
She should apply for that job.U oʻsha ishga ariza berishi kerak.
You should take an umbrella today.Bugun soyabon olishingiz kerak.
Kutilma
Odatdagidek boʻlsa, shunday boʻlishi kerak — bu yerda should maslahat emas, taxmin bildiradi. The train should arrive at six — jadval shunday, demak shunday boʻlishi kutiladi. Ishonch darajasi must dan past: must dalilga tayanadi, should esa odatdagi tartibga.
The train should arrive at six.Poyezd oltida kelishi kerak.
The package should be here by Friday.Posilka jumaga qadar yetib kelishi kerak.
This medicine should help in an hour.Bu dori bir soatda yordam berishi kerak.
Yumshoq qoida
Rasmiy yoʻriqnomalarda must qatʼiy talabni, should esa tavsiya etilgan tartibni bildiradi. Farq huquqiy: must bajarilmasa qoida buzilgan hisoblanadi, should bajarilmasa esa shunchaki maʼqul yoʻldan chetlanilgan. Shuning uchun standart va nizomlarda bu ikki soʻz aralashtirilmaydi.
Employees should report accidents at once.Xodimlar hodisalar haqida darhol xabar berishlari kerak.
Applications should be typed, not handwritten.Arizalar qoʻlda emas, bosma shaklda boʻlishi kerak.
Guests should leave the keys at reception.Mehmonlar kalitlarni qabulxonada qoldirishlari kerak.
Afsuslanish va tanbeh
should have va V3 oʻtmishda qilinishi kerak boʻlgan, lekin qilinmagan ishni bildiradi. Ohangi — afsus yoki tanbeh: We should have booked a table — band qilmaganmiz va endi afsusdamiz. Inkor shakli teskarisini aytadi: They should not have left the door open — ochiq qoldirishgan va bu xato edi.
We should have booked a table.Stol band qilishimiz kerak edi.
She should have checked the address.U manzilni tekshirishi kerak edi.
They should not have left the door open.Ular eshikni ochiq qoldirmasliklari kerak edi.
Rasmiy hujjat va shartnomada
Yoʻriqnoma va shartnomalarda should tavsiya darajasidagi talabni bildiradi: must majburiy, should esa maʼqul koʻrilgan. Ish yozishmalarida u yana bir vazifani bajaradi — talabni yumshatadi: The report should be submitted by Friday buyruqdan koʻra kelishuvga yaqin eshitiladi.
Applicants should submit the form before Friday.Ariza beruvchilar blankani jumagacha topshirishlari lozim.
The device should be kept away from water.Qurilmani suvdan uzoqda saqlash lozim.
Passengers ought to keep their tickets until the end.Yoʻlovchilar chiptani oxirigacha saqlashlari lozim.
Taajjub va eʼtirozda
Soʻroq gapda Why should ...? norozilik bildiradi: bu yerda maslahat soʻralmaydi, gapiruvchi talabni adolatsiz deb hisoblaydi. Why should I apologise? — uzr soʻrashni oʻziga toʻgʻri kelmaydi deb biladi. Shakl savolga oʻxshaydi, lekin javob kutilmaydi — bu eʼtirozning odatiy yoʻli.
Why should I pay for their mistake?Nega men ularning xatosi uchun toʻlashim kerak?
Why should she apologise first?Nega avval u uzr soʻrashi kerak?
There is no reason why we should agree.Rozi boʻlishimiz uchun hech qanday sabab yoʻq.
Should va Must
Should
You should wear a seatbelt.Xavfsizlik kamarini taqishingiz kerak — bu tavsiya.
Must
You must wear a seatbelt.Xavfsizlik kamarini taqishingiz shart — bu qonun talabi.