Notoʻgʻri koʻplik shakllari
Irregular plural nouns — qoidaga boʻysunmaydigan otlar
Notoʻgʻri koʻplik nima?
Koʻpchilik otning koʻpligi -s yoki -es bilan yasaladi. Lekin bir guruh ot bu qoidaga boʻysunmaydi — ularning koʻpligi butunlay boshqacha yasaladi va yodlab olinadi.
Eng koʻp uchraydiganlari
Kundalik nutqda uchraydigan notoʻgʻri koʻpliklar unchalik koʻp emas — ularning oʻnga yaqini butun ishni qoplaydi.
Three men were waiting outside.Tashqarida uch kishi kutib turardi.
The children are in the garden.Bolalar bogʻda.
She brushes her teeth twice a day.U kuniga ikki marta tish yuvadi.
Shakl oʻzgaradigan guruhlar
Bu guruhlarda soʻzning oʻzi oʻzgaradi.
Unli tovush oʻzgaradi
Soʻz ichidagi unli almashadi, qoʻshimcha qoʻshilmaydi: man → men, foot → feet, mouse → mice, tooth → teeth, goose → geese. Bu shakllar ingliz tilining eng qadimgi qatlamidan qolgan va soni kam — oʻntacha. Ularga -s qoʻshish eng koʻp uchraydigan xato: foots degan soʻz yoʻq.
Two women entered the office.Ikki ayol ofisga kirdi.
His feet were cold.Uning oyoqlari sovib ketgan edi.
Field mice live under the roots.Dala sichqonlari ildizlar ostida yashaydi.
-f va -fe oxiri -ves ga aylanadi
-f va -fe bilan tugagan otlarda oxir -ves ga aylanadi: knife → knives, leaf → leaves, wife → wives. Lekin istisnolar bor: roof → roofs, chief → chiefs, belief → beliefs. Qoida hammasini qamramaydi, shuning uchun bu soʻzlarni juftlik sifatida yodlash qulayroq.
The leaves turn yellow in autumn.Kuzda barglar sargʻayadi.
We need two more knives.Bizga yana ikkita pichoq kerak.
The shelves were full of books.Javonlar kitobga toʻla edi.
Butunlay boshqa shakl
Bu otlarning koʻpligi birlik shakliga oʻxshamaydi: child → children, ox → oxen, person → people. people alohida eʼtibor talab qiladi — u koʻplik, shuning uchun feʼl ham koʻplikda keladi: People are waiting. peoples shakli ham bor, lekin u «xalqlar» degan boshqa maʼnoni bildiradi.
Both children go to the same school.Ikkala bola ham bir maktabga boradi.
The oxen pulled the cart slowly.Hoʻkizlar aravani sekin tortdi.
Many people came to the concert.Konsertga koʻp odam keldi.
Shakl oʻzgarmaydigan guruhlar
Bu otlarda birlik va koʻplik bir xil koʻrinadi yoki ot faqat bitta shaklda ishlatiladi.
Birlik va koʻplik bir xil
Birlik va koʻplik bir xil: sheep, fish, deer, series, species. Sonini faqat feʼl yoki son koʻrsatadi: one sheep is va five sheep are. fish da nozik farq bor — bir tur haqida gapirilsa fish, turli turlar haqida fishes ishlatiladi.
There were five sheep in the field.Dalada beshta qoʻy bor edi.
He caught three fish this morning.U bugun ertalab uchta baliq tutdi.
Both series were shown last year.Ikkala serial ham oʻtgan yili koʻrsatildi.
Lotin va yunon tilidan olingan shakllar
Lotin va yunon tilidan olingan shakllar ilmiy va rasmiy matnlarda uchraydi: datum → data, criterion → criteria, analysis → analyses, phenomenon → phenomena. data bugun koʻpincha birlikda ham ishlatiladi (the data is), lekin ilmiy matnda koʻplik shakli saqlanadi.
The data show a clear trend.Maʼlumotlar aniq tendensiyani koʻrsatadi.
Both criteria were met.Ikkala mezon ham bajarildi.
The analyses took three weeks.Tahlillar uch hafta davom etdi.
Faqat koʻplikda ishlatiladigan otlar
Ikki qismdan iborat narsalar doim koʻplikda turadi va koʻplik feʼl oladi: trousers, glasses, scissors, jeans. Ularni sanash uchun a pair of ishlatiladi: two pairs of trousers. a trouser shakli yoʻq — bu soʻzlar birlikka umuman kirmaydi.
These trousers are too long.Bu shim juda uzun.
Where are my glasses?Koʻzoynagim qayerda?
The scissors are in the drawer.Qaychi tortmada.
Qoʻshma otlarning koʻpligi
Qoʻshma otda koʻplik asosiy soʻzga qoʻshiladi, oxirgisiga emas: passers-by, mothers-in-law, runners-up. Qaysi soʻz asosiy ekanini maʼno koʻrsatadi — passer-by da oʻtib ketayotgan odam asosiy. Agar qoʻshma ot yaxlit yozilsa, koʻplik oddiy tarzda oxiriga qoʻshiladi: bookshelves.
Two passers-by stopped to help.Ikki yoʻlovchi yordam berish uchun toʻxtadi.
Both mothers-in-law came to the wedding.Ikkala qaynona ham toʻyga keldi.
The runners-up received medals too.Ikkinchi oʻrin egalari ham medal olishdi.
Ikki koʻplik shakli bor otlar
Ilmiy soʻzlarning baʼzilari ikki shaklda keladi: indexes va indices, formulas va formulae, appendixes va appendices. Lotincha shakl ilmiy matnda saqlanadi, inglizcha shakl esa kundalik nutqda. Baʼzan maʼno ham ajraladi: indexes — kitob koʻrsatkichlari, indices — matematik koʻrsatkichlar.
The book has two indexes at the end.Kitob oxirida ikkita koʻrsatkich bor.
The article lists several formulae.Maqolada bir nechta formula keltirilgan.
Both appendixes were removed from the report.Hisobotdan ikkala ilova ham olib tashlandi.
Asosiy shakllar jadvali
Quyidagi oltita qoida notoʻgʻri koʻpliklarning deyarli hammasini qamrab oladi.
Notoʻgʻri koʻplik shakllari
Bu otlar -s olmaydi — ularning oʻzagi oʻzgaradi yoki shakli butunlay boshqa. Juftliklarni guruh boʻyicha oʻqing: har guruhda bitta naqsh takrorlanadi.
One goose, two geese.Bitta gʻoz, ikkita gʻoz.
She lost a tooth yesterday.U kecha bitta tishini yoʻqotdi.
The wives waited at the gate.Xotinlar darvoza oldida kutishdi.
Ten people were injured.Oʻn kishi jarohat oldi.
Three persons were named in the report.Hisobotda uchta shaxs qayd etilgan.
Toʻgʻri va notoʻgʻri koʻplik
Toʻgʻri koʻplik
We bought three books.Uchta kitob sotib oldik — bu toʻgʻri koʻplik.
Notoʻgʻri koʻplik
We met three children.Uchta bola bilan uchrashdik — bu notoʻgʻri koʻplik.