Mayl
Xabar, buyruq va shart mayllari
Mayl nima?
Mayl — soʻzlovchining aytilayotgan narsaga munosabati. Bu fakt sifatida aytilyaptimi, buyruq sifatidami yoki faqat tasavvur qilinyaptimi — mana shu farqni mayl koʻrsatadi. Ingliz tilida uchta mayl bor.
The train arrives at seven.Poyezd yettida keladi.
Close the window, please.Iltimos, derazani yoping.
If I were you, I would wait.Sizning oʻrningizda boʻlsam, kutardim.
| Mayl | Nimani bildiradi | Namuna |
|---|---|---|
| xabar mayli | haqiqiy fakt | She works here. |
| buyruq mayli | buyruq, iltimos, maslahat | Close the door. |
| shart mayli | xayoliy, istak, zarurat | If I were you... |
Qoʻllanilishi
Beshta asosiy holat.
Xabar mayli
Haqiqatda sodir boʻlgan, boʻlayotgan yoki boʻladigan ishni bildiradi. Oʻn ikki zamonning hammasi shu maylga tegishli, shuning uchun har qanday matnning asosiy qismi shunda yoziladi. Boshqa ikki mayl undan ajralib turadi — ular kam uchraydi va alohida shaklga ega.
She works at a design studio.U dizayn studiyasida ishlaydi.
We visited the museum last year.Oʻtgan yili muzeyga bordik.
The shop does not open on Sundays.Doʻkon yakshanba kuni ishlamaydi.
Buyruq mayli
Feʼl asos shaklida turadi, ega tushiriladi: Wait here. Buyruq, iltimos, koʻrsatma va maslahat shu mayl orqali beriladi — ohang gapning oʻzidan emas, vaziyatdan bilinadi. please qoʻshilsa, iltimosga aylanadi; ohang keskin boʻlsa, buyruq boʻlib qoladi.
Take the second turning on the right.Oʻngdagi ikkinchi burilishga kiring.
Wait here for a moment.Bir daqiqa shu yerda kuting.
Let us start the meeting.Yigʻilishni boshlaylik.
Shart mayli
Haqiqatda yoʻq narsani bildiradi: istak, taxmin yoki zarurat. Feʼl shakli odatdagidan bir qadam orqaga suriladi — hozirgi zamon uchun oʻtgan shakl ishlatiladi: I wish I had more time. be feʼli esa barcha shaxsda were boʻladi, hatto I bilan ham.
I wish I had more time.Koshki koʻproq vaqtim boʻlsa.
It is important that he be present.Uning hozir boʻlishi muhim.
If she knew the answer, she would say it.Agar u javobni bilganida, aytardi.
Buyruqning inkor va kuchaytirilgan shakllari
Inkor do not bilan yasaladi: Do not touch the wet paint. do tasdiqda ham ishlatilishi mumkin va u holda buyruq yumshoq, samimiy eshitiladi: Do come in. Yana bir kuchaytirish yoʻli — never bilan boshlash: Never leave the door unlocked.
Do not touch the wet paint.Hoʻl boʻyoqqa tegmang.
Never leave the door unlocked.Eshikni hech qachon qulflamay ketmang.
Do come in and sit down.Marhamat, kiring va oʻtiring.
Modal feʼllar orqali
should, might, would maylga yaqin maʼno beradi: maslahat, ehtimol va xayoliy shart. Ingliz tilida alohida mayl shakllari kam boʻlgani uchun ularning vazifasini asosan modal feʼllar bajaradi. Shuning uchun mayl tushunchasi bu yerda shakl emas, maʼno darajasida ishlaydi.
You should rest for a day.Bir kun dam olishingiz kerak.
He might come later.U keyinroq kelishi mumkin.
We would go if the weather improved.Ob-havo yaxshilansa, borardik.
Shartli murojaatda
Iltimos va taklifni yumshatish uchun buyruq oʻrniga shartli shakl ishlatiladi: Would you close the window? Ohang xushmuomala boʻladi, maʼno esa oʻsha buyruqcha qoladi. Rasmiy muomalada bu odatiy yoʻl — toʻgʻridan-toʻgʻri buyruq faqat yaqin odamga yoki shoshilinch holatda aytiladi.
Would you mind closing the window?Derazani yopib qoʻysangiz, qarshi emasmisiz?
Could you speak a little slower?Bir oz sekinroq gapira olasizmi?
It would be better to wait a little.Biroz kutgan maʼqul boʻlardi.
| Shakl | Tuzilishi | Namuna |
|---|---|---|
| tasdiq | Vinf | Come here. |
| inkor | Do not + Vinf | Do not come here. |
| birgalikda | Let us + Vinf | Let us go. |
| uchinchi shaxs | Let him / her + Vinf | Let him try. |
| kuchaytirilgan | Do + Vinf | Do sit down. |
If I were rich, I would travel.Boy boʻlsam, sayohat qilardim — bu yerda barcha shaxsda
were.If he were here, he would help.U shu yerda boʻlganida, yordam berardi.
Haqiqat va tasavvur
xabar mayli
She is at the office.U ofisda — haqiqiy holat.
shart mayli
If she were at the office, she would answer.Ofisda boʻlganida, javob berardi — xayoliy holat.