Oʻqish qoidalari
Yozilganini toʻgʻri talaffuz qilish
Nega oʻqish qoidalari kerak?
Ingliz tilida yozuv va talaffuz oʻrtasida bir xil moslik yoʻq: bitta harf bir necha tovushni bildirishi mumkin. Lekin qoidasizlik ham emas — boʻgʻin turi va qoʻshni harflar unlining qanday oʻqilishini koʻp hollarda oldindan aytib beradi.
Compare the words cat and cake.
catvacakesoʻzlarini solishtiring.The word ship has a short vowel.
shipsoʻzida qisqa unli bor.The final e changes the sound before it.Oxirgi
eoʻzidan oldingi tovushni oʻzgartiradi.
| Boʻgʻin turi | Tuzilishi | Unli qanday oʻqiladi | Namuna |
|---|---|---|---|
| ochiq | unli bilan tugaydi | harf nomi kabi | me, go, hi |
| yopiq | undosh bilan tugaydi | qisqa | cat, sit, hot |
| oxirgi e bilan | unli + undosh + e | harf nomi kabi | cake, kite, note |
| unli + r | unli, soʻng r | uzun, alohida | car, her, bird |
Qoʻllanilishi
Beshta asosiy qoida.
Ochiq va yopiq boʻgʻin
Yopiq boʻgʻinda unli qisqa oʻqiladi, ochiq boʻgʻinda esa oʻz nomi kabi. Bu ingliz oʻqishining eng asosiy qoidasi: hat va he. Boʻgʻin undosh bilan tugasa — yopiq, unli bilan tugasa — ochiq. Shuning uchun oʻqishdan oldin soʻzni boʻgʻinlarga ajratish kerak.
The word hat has a closed syllable.
hatsoʻzi yopiq boʻgʻinli.The word me has an open syllable.
mesoʻzi ochiq boʻgʻinli.Short vowels appear before two consonants.Qisqa unlilar ikkita undoshdan oldin keladi.
Oxirgi e qoidasi
Soʻz oxiridagi e oʻzi talaffuz qilinmaydi, lekin oldidagi unlini uzaytiradi — u boʻgʻinni ochiq qiladi. Shu bitta harf hat va hate, kit va kite ni ajratadi. Qoida oldingi qoidaning davomi: e yozuvda bor, tovushda yoʻq, lekin vazifasi bor.
Adding e turns hat into hate.
eqoʻshilsa,hathatega aylanadi.The same rule works for kit and kite.Xuddi shu qoida
kitvakiteuchun ham ishlaydi.The final e itself is not pronounced.Oxirgi
ening oʻzi talaffuz qilinmaydi.
Undosh birikmalari
Ikki harf birga kelib bitta tovush beradi: sh, ch, ph, th, ck. Bu birikmalar barqaror — deyarli har doim bir xil oʻqiladi, shuning uchun ularni yodlash unumli. Faqat th ikki xil: jarangli va jarangsiz, lekin farq yozuvda koʻrinmaydi.
The letters sh make one sound.
shharflari bitta tovush beradi.The combination th has two variants.
thbirikmasining ikki varianti bor.The letters ph sound like f.
phharflarifkabi eshitiladi.
| Birikma | Tovush | Namuna |
|---|---|---|
| sh | [ʃ] | ship, fish |
| ch | [tʃ] | chair, much |
| th | [θ] yoki [ð] | think, this |
| ph | [f] | phone, graph |
| ck | [k] | back, clock |
| ng | [ŋ] | sing, long |
| wh | [w] yoki [h] | what, who |
| qu | [kw] | queen, quick |
Unli birikmalari
Ikki unli birga kelsa, odatda bitta uzun tovush yoki diftong hosil boʻladi: ai, ee, oa, ou. Baʼzilari bir necha xil oʻqiladi — ea uchta variantga ega (sea, bread, great), shuning uchun ularni soʻz bilan birga yodlash kerak.
The letters ea have several readings.
eaharflari bir necha xil oʻqiladi.The combination oo can be long or short.
oobirikmasi uzun ham, qisqa ham boʻlishi mumkin.The letters ai usually sound like the name of A.
aiodatda A harfining nomi kabi eshitiladi.
| Birikma | Asosiy tovush | Namuna |
|---|---|---|
| ee | [iː] | see, tree |
| ea | [iː] yoki [e] | sea, bread |
| oo | [uː] yoki [ʊ] | food, book |
| ai, ay | [eɪ] | rain, day |
| oa | [əʊ] | boat, road |
| ou, ow | [aʊ] | house, now |
| oi, oy | [ɔɪ] | coin, boy |
| ie | [aɪ] yoki [iː] | tie, field |
Sokin harflar
Yoziladi, lekin aytilmaydi. Ular tasodifiy emas: muayyan birikmalarda muntazam takrorlanadi — kn (knife), wr (write), mb (climb), gh (night). Bu harflar tarixan talaffuz qilingan, keyin tovush yoʻqolgan, imlo esa saqlanib qolgan.
The word write begins with a silent w.
writesoʻzi talaffuz qilinmaydiganwbilan boshlanadi.The l in walk is not pronounced.
walksoʻzidagilaytilmaydi.Many silent letters come from older spelling.Koʻp sokin harflar eski imlodan qolgan.
Urgʻu unlining oʻqilishini oʻzgartiradi
Urgʻusiz boʻgʻindagi unli qisqaradi va koʻpincha noaniq /ə/ tovushiga aylanadi. Shuning uchun bir xil harf ikki soʻzda turlicha eshitiladi: photograph va photography da urgʻu koʻchgani uchun unlilar butunlay boshqacha oʻqiladi. Demak oʻqish qoidasi urgʻusiz ishlamaydi.
Compare the first vowel in photograph and photography.
photographvaphotographydagi birinchi unlini solishtiring.The letter a sounds different in man and woman.
manvawomandaaharfi boshqacha eshitiladi.In record the stress changes the meaning.
recordsoʻzida urgʻu maʼnoni oʻzgartiradi.
| Harf | Qachon aytilmaydi | Namuna |
|---|---|---|
| k | n dan oldin | knife, know |
| w | r dan oldin | write, wrong |
| b | m va t yonida | climb, doubt |
| l | k va m dan oldin | walk, calm |
| h | soʻz boshida baʼzan | hour, honest |
| gh | koʻp soʻzda | light, though |
The word read has two pronunciations.
readsoʻzi ikki xil talaffuz qilinadi.Spelling does not always show the sound.Imlo har doim ham tovushni koʻrsatmaydi.
Yopiq va oxirgi e bilan boʻgʻin
yopiq boʻgʻin
The word hop has a short vowel.
hopsoʻzida qisqa unli bor — yopiq boʻgʻin.
oxirgi e bilan
The word hope has a long vowel.
hopesoʻzida uzun unli bor — oxirgietaʼsiri.