LingoUp

Oʻqish qoidalari

Yozilganini toʻgʻri talaffuz qilish

Nega oʻqish qoidalari kerak?

Ingliz tilida yozuv va talaffuz oʻrtasida bir xil moslik yoʻq: bitta harf bir necha tovushni bildirishi mumkin. Lekin qoidasizlik ham emas — boʻgʻin turi va qoʻshni harflar unlining qanday oʻqilishini koʻp hollarda oldindan aytib beradi.

  • Compare the words cat and cake.cat va cake soʻzlarini solishtiring.

  • The word ship has a short vowel.ship soʻzida qisqa unli bor.

  • The final e changes the sound before it.Oxirgi e oʻzidan oldingi tovushni oʻzgartiradi.

Boʻgʻin turlari
Boʻgʻin turiTuzilishiUnli qanday oʻqiladiNamuna
ochiqunli bilan tugaydiharf nomi kabime, go, hi
yopiqundosh bilan tugaydiqisqacat, sit, hot
oxirgi e bilanunli + undosh + eharf nomi kabicake, kite, note
unli + runli, soʻng ruzun, alohidacar, her, bird

Qoʻllanilishi

Beshta asosiy qoida.

Ochiq va yopiq boʻgʻin

Yopiq boʻgʻinda unli qisqa oʻqiladi, ochiq boʻgʻinda esa oʻz nomi kabi. Bu ingliz oʻqishining eng asosiy qoidasi: hat va he. Boʻgʻin undosh bilan tugasa — yopiq, unli bilan tugasa — ochiq. Shuning uchun oʻqishdan oldin soʻzni boʻgʻinlarga ajratish kerak.

  • The word hat has a closed syllable.hat soʻzi yopiq boʻgʻinli.

  • The word me has an open syllable.me soʻzi ochiq boʻgʻinli.

  • Short vowels appear before two consonants.Qisqa unlilar ikkita undoshdan oldin keladi.

Oxirgi e qoidasi

Soʻz oxiridagi e oʻzi talaffuz qilinmaydi, lekin oldidagi unlini uzaytiradi — u boʻgʻinni ochiq qiladi. Shu bitta harf hat va hate, kit va kite ni ajratadi. Qoida oldingi qoidaning davomi: e yozuvda bor, tovushda yoʻq, lekin vazifasi bor.

  • Adding e turns hat into hate.e qoʻshilsa, hat hate ga aylanadi.

  • The same rule works for kit and kite.Xuddi shu qoida kit va kite uchun ham ishlaydi.

  • The final e itself is not pronounced.Oxirgi e ning oʻzi talaffuz qilinmaydi.

Undosh birikmalari

Ikki harf birga kelib bitta tovush beradi: sh, ch, ph, th, ck. Bu birikmalar barqaror — deyarli har doim bir xil oʻqiladi, shuning uchun ularni yodlash unumli. Faqat th ikki xil: jarangli va jarangsiz, lekin farq yozuvda koʻrinmaydi.

  • The letters sh make one sound.sh harflari bitta tovush beradi.

  • The combination th has two variants.th birikmasining ikki varianti bor.

  • The letters ph sound like f.ph harflari f kabi eshitiladi.

Undosh birikmalari
BirikmaTovushNamuna
sh[ʃ]ship, fish
ch[tʃ]chair, much
th[θ] yoki [ð]think, this
ph[f]phone, graph
ck[k]back, clock
ng[ŋ]sing, long
wh[w] yoki [h]what, who
qu[kw]queen, quick

Unli birikmalari

Ikki unli birga kelsa, odatda bitta uzun tovush yoki diftong hosil boʻladi: ai, ee, oa, ou. Baʼzilari bir necha xil oʻqiladi — ea uchta variantga ega (sea, bread, great), shuning uchun ularni soʻz bilan birga yodlash kerak.

  • The letters ea have several readings.ea harflari bir necha xil oʻqiladi.

  • The combination oo can be long or short.oo birikmasi uzun ham, qisqa ham boʻlishi mumkin.

  • The letters ai usually sound like the name of A.ai odatda A harfining nomi kabi eshitiladi.

Unli birikmalari
BirikmaAsosiy tovushNamuna
ee[iː]see, tree
ea[iː] yoki [e]sea, bread
oo[uː] yoki [ʊ]food, book
ai, ay[eɪ]rain, day
oa[əʊ]boat, road
ou, ow[aʊ]house, now
oi, oy[ɔɪ]coin, boy
ie[aɪ] yoki [iː]tie, field

Sokin harflar

Yoziladi, lekin aytilmaydi. Ular tasodifiy emas: muayyan birikmalarda muntazam takrorlanadi — kn (knife), wr (write), mb (climb), gh (night). Bu harflar tarixan talaffuz qilingan, keyin tovush yoʻqolgan, imlo esa saqlanib qolgan.

  • The word write begins with a silent w.write soʻzi talaffuz qilinmaydigan w bilan boshlanadi.

  • The l in walk is not pronounced.walk soʻzidagi l aytilmaydi.

  • Many silent letters come from older spelling.Koʻp sokin harflar eski imlodan qolgan.

Urgʻu unlining oʻqilishini oʻzgartiradi

Urgʻusiz boʻgʻindagi unli qisqaradi va koʻpincha noaniq /ə/ tovushiga aylanadi. Shuning uchun bir xil harf ikki soʻzda turlicha eshitiladi: photograph va photography da urgʻu koʻchgani uchun unlilar butunlay boshqacha oʻqiladi. Demak oʻqish qoidasi urgʻusiz ishlamaydi.

  • Compare the first vowel in photograph and photography.photograph va photography dagi birinchi unlini solishtiring.

  • The letter a sounds different in man and woman.man va woman da a harfi boshqacha eshitiladi.

  • In record the stress changes the meaning.record soʻzida urgʻu maʼnoni oʻzgartiradi.

Sokin harflar
HarfQachon aytilmaydiNamuna
kn dan oldinknife, know
wr dan oldinwrite, wrong
bm va t yonidaclimb, doubt
lk va m dan oldinwalk, calm
hsoʻz boshida baʼzanhour, honest
ghkoʻp soʻzdalight, though
  • The word read has two pronunciations.read soʻzi ikki xil talaffuz qilinadi.

  • Spelling does not always show the sound.Imlo har doim ham tovushni koʻrsatmaydi.

Yopiq va oxirgi e bilan boʻgʻin

yopiq boʻgʻin

Unli qisqa oʻqiladi.

  • The word hop has a short vowel.hop soʻzida qisqa unli bor — yopiq boʻgʻin.

oxirgi e bilan

Unli oʻz nomi kabi oʻqiladi.

  • The word hope has a long vowel.hope soʻzida uzun unli bor — oxirgi e taʼsiri.