LingoUp

Prefikslar

Soʻz boshiga qoʻshiladigan qismlar

Prefiks nima?

Prefiks — soʻz oldiga qoʻshiladigan qism. U soʻzning maʼnosini oʻzgartiradi, lekin turkumini oʻzgartirmaydi: happy sifat edi, unhappy ham sifat boʻlib qoladi. Shu jihati bilan prefiks suffiksdan farq qiladi.

  • Unhappy customers rarely return.Norozi mijozlar kamdan-kam qaytadi.

  • Preheat the oven before baking.Pishirishdan oldin duxovkani qizdiring.

Inkor prefikslari

Eng katta guruh — maʼnoni teskarisiga aylantiruvchi prefikslar. Qaysi biri tanlanishi koʻpincha soʻzning birinchi harfiga bogʻliq.

Inkor prefikslari
PrefiksMaʼnosiNamuna
un-eng keng tarqalgan inkorhappy → unhappy
in-inkorcorrect → incorrect
im-m va p oldidanpossible → impossible
il-l oldidanlegal → illegal
ir-r oldidanregular → irregular
dis-inkor yoki teskariagree → disagree
non-betaraf inkorfiction → non-fiction

Qoʻllanilishi

Beshta asosiy maʼno guruhi.

Inkor: un-, in-, im-, dis-

Soʻzga qarama-qarshi maʼno beradi. un- sifat va sifatdoshlar bilan, dis- koʻproq feʼllar bilan ishlaydi. in- esa keyingi tovushga qarab shaklini oʻzgartiradi: p oldidan im-, r oldidan ir-, l oldidan il-. Qaysi prefiks kelishini qoida aytmaydi — u lugʻatdan olinadi.

  • The answer was unclear.Javob tushunarsiz edi.

  • His story seems impossible.Uning hikoyasi imkonsiz tuyuladi.

  • I disagree with that plan.Men bu rejaga qoʻshilmayman.

Takror va teskari harakat: re-, un-

re- harakatni qaytadan bajarishni, un- esa uni bekor qilishni bildiradi: rewrite qayta yozmoq, unpack ochmoq. Shu oʻrinda un- ikki vazifani bajaradi — sifat bilan inkorni (unusual), feʼl bilan teskari harakatni (unlock). Farqni soʻz turkumi koʻrsatadi.

  • We need to rewrite this paragraph.Bu xatboshini qayta yozishimiz kerak.

  • Please unlock the door.Iltimos, eshikni oching.

  • The system will restart by itself.Tizim oʻzi qayta ishga tushadi.

Daraja: over-, under-, mis-

Harakat meʼyordan ortiq, meʼyordan kam yoki notoʻgʻri bajarilganini koʻrsatadi: overcook, underestimate, misunderstand. Bu prefikslar baho bildiradi — ular harakatning oʻzini emas, unga munosabatni oʻzgartiradi. Shuning uchun ularda koʻpincha salbiy ohang boʻladi.

  • The soup is overcooked.Shoʻrva haddan tashqari pishgan.

  • The report underestimates the cost.Hisobotda xarajat kam baholangan.

  • You misunderstood my question.Siz savolimni notoʻgʻri tushundingiz.

Payt va joy: pre-, post-, inter-, sub-

Voqea qachon yoki qayerda sodir boʻlganini aniqlaydi: pre- oldin, post- keyin, inter- orasida, sub- ostida. Bu prefikslar lotin tilidan kelgan va koʻpincha ilmiy hamda rasmiy soʻzlarda uchraydi — kundalik nutqda ularning oʻrniga alohida soʻz ishlatiladi.

  • The prehistoric cave is open to visitors.Tarixdan oldingi gʻor tashrif uchun ochiq.

  • This is an international competition.Bu xalqaro musobaqa.

  • The subway runs under the river.Metro daryo ostidan oʻtadi.

Munosabat: co-, anti-, auto-

Birgalikda bajarish, qarshilik yoki oʻz-oʻziga qaratilganlikni bildiradi: co-worker, anti-virus, autobiography. co- va anti- koʻpincha defis bilan yoziladi, ayniqsa keyingi soʻz bosh harf bilan boshlansa. auto- esa odatda qoʻshib yoziladi.

  • She is my co-author.U mening hammualifim.

  • The cream is antibacterial.Krem bakteriyalarga qarshi.

  • He wrote an autobiography.U tarjimai hol yozdi.

Son va oʻlchov prefikslari

bi-, tri-, multi-, semi-, mono- miqdorni bildiradi va koʻpincha ilmiy hamda texnik soʻzlarda uchraydi. bi- baʼzan ikki maʼnoli boʻlib qoladi: biweekly ham ikki haftada bir, ham haftada ikki marta degani — shuning uchun rasmiy matnda undan qochiladi.

  • The journal is bilingual.Jurnal ikki tilda chiqadi.

  • It is a multinational company.Bu koʻpmillatli kompaniya.

  • The talks were held in a semicircle.Suhbat yarim doira shaklida oʻtkazildi.

Boshqa prefikslar
PrefiksMaʼnosiNamuna
re-qaytadanwrite → rewrite
over-haddan ortiqcook → overcook
under-yetarli emaspay → underpay
mis-notoʻgʻriunderstand → misunderstand
pre-oldinwar → prewar
post-keyingraduate → postgraduate
inter-oʻrtasidanational → international
sub-ostida, quyiway → subway
co-birgalikdaauthor → co-author
anti-qarshibacterial → antibacterial
auto-oʻz-oʻzidanbiography → autobiography

  • The task was impractical.Vazifa amaliy emas edi — p harfidan oldin im- keladi.

  • The result was irregular.Natija notekis edi — r harfidan oldin ir- keladi.

  • His behaviour was illogical.Uning xatti-harakati mantiqsiz edi — l harfidan oldin il-.

un- ikki vazifada

sifat bilan

Belgini inkor qiladi.

  • The photo is unusual.Surat gʻayrioddiy — un- sifat bilan inkorni beradi.

feʼl bilan

Harakatni teskarisiga aylantiradi.

  • They unpacked the boxes.Ular qutilarni ochishdi — un- feʼl bilan teskari harakatni beradi.

Aloqador mavzular