Koʻrsatish olmoshlari
This, that, these, those
Koʻrsatish olmoshi nima?
Koʻrsatish olmoshi narsaga ishora qiladi va uni boshqalardan ajratadi. Ingliz tilida ularning soni atigi toʻrtta: this, that, these, those.
Ikki oʻlchov: masofa va son
Tanlov ikki savolga bogʻliq: narsa yaqinmi yoki uzoq va bittami yoki koʻpmi. Shu ikki savol toʻrtta shaklni beradi.
This book is mine.Bu kitob meniki.
That building is very old.Anavi bino juda eski.
These shoes are too small.Bu tuflilar juda kichik.
Asosiy qoʻllanishlari
Koʻrsatish olmoshlari quyidagi holatlarda ishlatiladi.
Yaqin va uzoq narsalar
Asl maʼnosi shu: this va these — qoʻl yetadigan masofada, that va those — uzoqroqda. Toʻrt shakl ikki oʻlchov boʻyicha ajraladi: masofa va son. Oʻzbekchada bu va u son boʻyicha oʻzgarmaydi, ingliz tilida esa otga moslashish majburiy: this book, lekin these books.
This chair is comfortable.Bu stul qulay.
Those mountains are far away.Anavi togʻlar uzoqda.
Take these papers to the office.Bu qogʻozlarni ofisga olib boring.
Tanishtirish va telefon suhbati
Odamni tanishtirganda this ishlatiladi: This is my colleague, Nodira. Telefonda oʻzini tanishtirish uchun ham this, suhbatdoshni soʻrash uchun that: Is that Dilshod? Mantiq bir xil — oʻzi yaqin, suhbatdosh uzoq. Bu qoida faqat ingliz tiliga xos va tarjima qilib boʻlmaydi.
This is my colleague, Nodira.Bu mening hamkasbim Nodira.
Hello, this is Anvar speaking.Salom, bu Anvar.
Is that Dilshod on the phone?Telefondagi Dilshodmi?
Payt maʼnosida
this hozirgi davrni, that esa oʻtgan davrni bildiradi: this week va that day. Masofa bu yerda vaqtga koʻchadi — yaqin payt this, uzoq payt that. Shu sababli these days hozirgi zamon bilan, those days esa oʻtgan zamon bilan keladi.
I am busy this week.Bu hafta bandman.
We met that summer in Bukhara.Oʻsha yozda Buxoroda uchrashgandik.
These days everyone uses a phone.Hozirgi kunda hamma telefondan foydalanadi.
Boshqa vazifalari
Koʻrsatish olmoshi otsiz ham, matn ichida ishora sifatida ham ishlatiladi.
Otsiz ishlatilishi
Olmosh otning oʻrnini toʻliq egallaydi va yolgʻiz turadi: This is what I wanted to say. Bu holatda u ot emas, butun bir fikrni ham bildirishi mumkin. Shuning uchun That was a good decision dagi that aniq bir narsaga emas, oldin aytilgan qarorga ishora qiladi.
This is what I wanted to say.Men aytmoqchi boʻlgan narsa shu.
That was a good decision.Bu yaxshi qaror edi.
Those were difficult years.Oʻsha yillar qiyin edi.
Otni takrorlamaslik uchun
Qiyoslashda that of va those of birikmasi oldingi otni almashtiradi — shu tariqa takror oldi olinadi: The climate of Tashkent is milder than that of Moscow. that bu yerda the climate oʻrnida turibdi. Bu shakl rasmiy va yozma uslubga xos, soʻzlashuvda ot shunchaki tushiriladi.
The climate of Tashkent is milder than that of Moscow.Toshkent iqlimi Moskvanikidan yumshoqroq.
His answer was better than that of the others.Uning javobi boshqalarnikidan yaxshiroq edi.
These prices are higher than those of last year.Bu narxlar oʻtgan yilgidan yuqori.
Oldingi fikrga ishora
this va that butun bir gapga yoki vaziyatga ishora qilishi mumkin: He was late again. That annoyed everyone. Farq shundaki, this odatda keyin aytiladiganni, that esa allaqachon aytilganni koʻrsatadi. Shuning uchun oldingi fikrga qaytishda koʻproq that ishlatiladi.
He was late again. That annoyed everyone.U yana kechikdi. Bu hammani asabiylashtirdi.
She passed the exam and this made her happy.U imtihondan oʻtdi va bu uni xursand qildi.
The shop closed early. That was unusual.Doʻkon erta yopildi. Bu gʻayrioddiy edi.
Hissiy masofa bildirishda
this narsani oʻziga yaqin tutadi, that esa undan uzoqlashtiradi va masofa jismoniy emas, munosabat boʻlishi ham mumkin. That restaurant degan odam undan biroz uzoqlashadi, this restaurant degani esa uni oʻziniki deb koʻrsatadi. Shuning uchun that baʼzan salbiy ohang beradi.
This is exactly what I needed.Menga aynan shu kerak edi.
I do not want to hear that excuse again.U bahonani boshqa eshitishni istamayman.
That was a long and difficult year.U uzoq va ogʻir yil boʻldi.
Roʻyxat va sanashda
Keyin keladigan roʻyxatni ochish uchun these va those ishlatiladi va ular oʻquvchini nima sanalishiga tayyorlaydi: These are the main reasons: .... Yozma matnda bu shakl bandlar va sanoqni kiritishning odatiy yoʻli — undan keyin koʻpincha ikki nuqta qoʻyiladi.
These are the three main reasons.Mana uchta asosiy sabab.
Those who finish early may leave.Erta tugatganlar ketishlari mumkin.
These documents must be signed today.Bu hujjatlar bugun imzolanishi kerak.
Toʻrt shakl jadvali
Butun mavzu shu toʻrt shaklga sigʻadi.
| Maʼno | Birlik | Koʻplik | Namuna |
|---|---|---|---|
| yaqin narsa yoki odam | this | these | this book / these books |
| uzoq narsa yoki odam | that | those | that book / those books |
| hozirgi vaqt | this | these | this week / these days |
| oʻtgan vaqt | that | those | that day / those years |
This pen does not write.Bu ruchka yozmayapti.
These pens do not write.Bu ruchkalar yozmayapti.
Those windows need cleaning.Anavi derazalarni tozalash kerak.
This is my seat.Bu mening joyim.
These are my seats.Bular mening joylarim.
This va That
This
This restaurant is good.Bu restoran yaxshi — yaqindagi restoran.
That
That restaurant is good.Anavi restoran yaxshi — uzoqdagi restoran.