Have to
Tashqi majburiyat konstruksiyasi
Yasalishi
Tasdiq
S
You have to work on Saturdays.Siz shanba kunlari ishlashingiz kerak.
She has to work on Saturdays.U shanba kunlari ishlashi kerak.
Inkor
S
You do not have to work on Saturdays.Siz shanba kunlari ishlashingiz shart emas.
She does not have to work on Saturdays.U shanba kunlari ishlashi shart emas.
Savol
Do / Does
Do you have to work on Saturdays?Siz shanba kunlari ishlashingiz kerakmi?
Does she have to work on Saturdays?U shanba kunlari ishlashi kerakmi?
Have to nima?
have to tashqi holat talab qilgan majburiyatni bildiradi: qoida, qonun, ish sharoiti yoki vaziyat. Soʻzlovchi bu qarorni oʻzi qabul qilmagan — unga shunday qilishga toʻgʻri keladi.
Tasdiq shakli
Uchinchi shaxs birlikda have has ga aylanadi — bu have to ni haqiqiy modal feʼllardan ajratib turadi.
| Zamon | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| hozirgi zamon | S + have / has to + V | She has to work |
| oʻtgan zamon | S + had to + V | She had to work |
She has to work on Saturdays.U shanba kunlari ishlashi kerak.
We had to change the plan.Rejani oʻzgartirishga toʻgʻri keldi.
Inkor shakli
Inkor do, does yoki did yordamchi feʼli bilan yasaladi. do not have to majburiyat yoʻqligini bildiradi, taqiqni emas.
| Zamon | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| hozirgi zamon | S + do / does not have to + V | She doesn't have to work |
| oʻtgan zamon | S + did not have to + V | She didn't have to work |
You do not have to pay in advance.Oldindan toʻlashingiz shart emas.
He did not have to explain anything.Unga hech narsani tushuntirishga toʻgʻri kelmadi.
Savol shakli
Savol ham do yoki does bilan boshlanadi — oddiy feʼl kabi.
| Savol turi | Yasalishi | Namuna |
|---|---|---|
| umumiy savol | Do / Does + S + have to + V? | Do you have to work? |
| maxsus savol | QW + do / does + S + have to + V? | When do you have to work? |
Do you have to get up early?Erta turishingiz kerakmi?
When does she have to submit the report?U hisobotni qachon topshirishi kerak?
Boshqa zamonlarda
have to ning eng katta ustunligi — u barcha zamonlarda ishlatiladi. must da bunday imkoniyat yoʻq.
| Zamon | Shakli | Namuna |
|---|---|---|
| oʻtgan zamon | had to | We had to leave early |
| kelasi zamon | will have to | You will have to wait |
We had to leave the party early.Ziyofatdan erta ketishga toʻgʻri keldi.
You will have to wait your turn.Navbatingizni kutishingizga toʻgʻri keladi.
Maʼnolari
have to quyidagi maʼnolarda ishlatiladi.
Tashqi majburiyat
Qonun, qoida yoki ish talabi majbur qilgan ish — majburiyat tashqaridan keladi. must dan farqi aynan shu: I have to wear a uniform — ish joyi talab qiladi, I must wear a uniform esa oʻzim shunday deb bilaman degani. Shuning uchun boshqa birov qoʻygan talab haqida gapirganda have to tanlanadi.
Drivers have to stop at the red light.Haydovchilar qizil chiroqda toʻxtashlari kerak.
I have to wear a uniform at work.Ishda forma kiyishim kerak.
Students have to register before Monday.Talabalar dushanbagacha roʻyxatdan oʻtishlari kerak.
Vaziyat talab qilgan zarurat
Holat shunday boʻlgani uchun boshqa yoʻl qolmagan: avtobus toʻla edi, piyoda ketdik. Bu yerda majburiyatni na qonun, na odam qoʻyadi — vaziyatning oʻzi majbur qiladi. must bu maʼnoda deyarli ishlatilmaydi, chunki u gapiruvchining qaroriga ishora qiladi, vaziyatga emas.
The bus was full, so we had to walk.Avtobus toʻla edi, piyoda yurishga toʻgʻri keldi.
She has to take medicine twice a day.U kuniga ikki marta dori ichishi kerak.
We have to book the tickets today.Chiptalarni bugun band qilishimiz kerak.
Majburiyat yoʻqligi
do not have to — qilsa ham boʻladi, qilmasa ham; tanlov erkin. Buni must not bilan adashtirish eng koʻp uchraydigan xato: You must not come — kelish taqiqlangan, You do not have to come — kelish shart emas. Bitta inkor belgisi ikki qarama-qarshi maʼno beradi.
You do not have to come if you are busy.Band boʻlsangiz, kelishingiz shart emas.
We do not have to hurry — there is time.Shoshilishimiz shart emas, vaqt bor.
She did not have to bring anything.Unga hech narsa olib kelish shart emas edi.
Savol berishda
Soʻzlashuvda Must I ...? oʻrniga koʻproq Do I have to ...? ishlatiladi. Sabab grammatik: have to modal feʼl emas, oddiy feʼl — shuning uchun savolda do yordamchisini talab qiladi. Have I to ...? shakli eski va hozir deyarli uchramaydi.
Do we have to fill in this form?Shu blankani toʻldirishimiz kerakmi?
Does he have to attend the meeting?U yigʻilishda qatnashishi kerakmi?
How often do you have to travel?Qanchalik tez-tez safarga chiqishingiz kerak?
Oʻtgan va kelasi zamonda
have to modal feʼllardan farqli oʻlaroq barcha zamonda oʻzgaradi: had to, will have to, have had to. must da bunday imkon yoʻq — u faqat hozirgi zamonda turadi. Shuning uchun oʻtmishdagi majburiyat har doim had to bilan beriladi: must ning oʻtgan zamon shakli mavjud emas.
We had to wait two hours at the border.Chegarada ikki soat kutishga toʻgʻri keldi.
You will have to renew the licence next year.Kelasi yil litsenziyani yangilashingizga toʻgʻri keladi.
She has had to cancel the trip twice.U safarni ikki marta bekor qilishga majbur boʻldi.
Kuchli taassurot bildirishda
Soʻzlashuvda You have to ... majburiyat emas, hayajon bildiradi: gapiruvchi koʻrgan narsasini boshqaga ham koʻrsatmoqchi. You have to hear this song — tinglashga majburlamayapti, maqtayapti. Xuddi shu vazifani must ham bajaradi, faqat u rasmiyroq eshitiladi.
You have to hear this song.Bu qoʻshiqni albatta eshitishingiz kerak.
You have to see the view from the roof.Tomdan koʻrinadigan manzarani koʻrishingiz shart.
I have to tell you what happened yesterday.Kecha nima boʻlganini sizga aytishim kerak.
must not va do not have to
Must not
You must not enter this room.Bu xonaga kirish mumkin emas.
Do not have to
You do not have to enter this room.Bu xonaga kirishingiz shart emas.